خبرها
معرفی چند سبک معماری
معماری یکی از کهنترین جلوههای خلاقیت انسان است؛ هنری که از نخستین پناهگاههای سنگی تا برجهای سر به فلک کشیدهی امروز، همواره همراه بشر بوده است. انسان نهتنها به دنبال ساخت سرپناهی امن بوده، بلکه همیشه کوشیده است آن را زیبا، معنادار و الهامبخش بیافریند. این زیبایی در طول تاریخ و در بستر فرهنگهای گوناگون، چهرههای متفاوتی به خود گرفته و سبکهای متنوعی را شکل داده است. شاید برای شما هم پیش آمده باشد که با دیدن بنایی خاص، احساس کنید نمونهای مشابه آن را هرگز ندیدهاید؛ اما حقیقت این است که هر سازه، ریشه در یک یا چند سبک معماری دارد که آگاهانه یا ناخودآگاه در طراحی آن بهکار رفتهاند. در این مطلب قصد داریم پرده از این ریشهها برداریم و شما را با مهمترین سبکهای معماری آشنا کنیم. در این سفر، از شکوه معماری کلاسیک یونان و روم عبور میکنیم، به اوج ظرافت گوتیک میرسیم، در رنگ و نقش معماری اسلامی مکث میکنیم و در نهایت به سادگی و اندیشهمحوری معماری مدرن و مینیمال مینگریم. این گشتوگذار، روایتی است از تاریخ، فرهنگ و ذهن خلاق انسان؛ روایتی که نشان میدهد چگونه ایدهها و نوآوریها در قالب سنگ، آجر و فضا جان گرفتهاند. همراه ما باشید تا نگاهی تازه به دنیای معماری بیندازیم و زبان پنهان بناها را بهتر بشناسیم.
سبک معماری کلاسیک که به عنوان مادر سبکهای معماری جهان در میان برخی از صاحب نظران شناخته میشود به شیوه معماری یونان و روم باستان اطلاق میگردد که از نظم، تناسب و زیبایی متقارن پیروی میکند. این سبک در حدود قرن هشتم قبل از میلاد در یونان آغاز شد و در طول قرون رواج پیدا کرد و به امپراتوری روم گسترش یافت. ویژگیهای بارز معماری کلاسیک: استفاده از ستونها: ستونها یکی از بارزترین عناصر معماری کلاسیک هستند و در این شیوه به وفور دیده میشوند. سه نوع ستون اصلی در این سبک وجود دارد: دوریک، یونیک و کورینتی. تقارن: تقارن در معماری کلاسیک از اهمیت بالایی برخوردار است. بناها و سازهها در این سبک معمولاً به صورت قرینه طراحی میشوند. استفاده از مصالح بادوام: معمولا در معماری کلاسیک از مصالح بادوامی مانند سنگ مرمر و سنگ آهک استفاده میشود.
میتوان گفت معابد یونان باستان از جمله مشهورترین نمونههای معماری کلاسیک هستند. این معابد معمولاً بر روی تپهای قرار میگرفتند و دارای ستونهای بلند و باشکوه بودند. پارتنون در آتن یکی از مشهورترین معابد یونان باستان است. معماری روم باستان نیز از معماری کلاسیک یونان الهام گرفته شده است. با این حال، رومیها از برخی عناصر جدید مانند طاق و گنبد نیز در بناهای خود استفاده میکردند. کولوسئوم در رم یکی از مشهورترین بناهای روم باستان است که از طاق و گنبد در ساخت آن استفاده شده است. معماری کلاسیک تا به امروز نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. بسیاری از معماران معاصر از عناصر و ایدههای معماری کلاسیک در طراحیهای خود استفاده میکنند. همچنین این سبک در میان سازندگان کشور ایران از محبوبیت ویژهای برخوردار است. چنانچه بسیاری از خانهها و ویلاهای نوساز به این سبک ساخته میشوند.
معماری نئوکلاسیک (Neoclassical)
یکی از سبکهای معماری به شمار میرود که از قرن ۱۸ رواج پیدا کرد و درصدد احیای سبک کلاسیک برآمد. افراط و زرق و برق به وفور در این معماری به چشم میخورد که همین امر موجب کمرنگتر شدن آن در معماری شد. گفتنی است همین امر در زمان خود باعث شد تا توجه عموم را جلب کرده و رواج پیدا کند. گفتنی است این سبک همانند کلاسیک، تمامی تناسبات لازمه و قوانین را محفوظ داشت. نئو کلاسیک در ایران در زمان ناصرالدین شاه مورد استفاده قرار گرفت. همچنین در دوره قاجاریه برای مکانهای اشرافی استفاده میشد اما در زمان پهلوی در ساختمانهایی با کاربری اداری، تجاری و حتی مسکونی به کار برده میشد. از مهم ترین آثار نئوکلاسیک در جهان میتوان به کازینو در مالاهاید، کاخ سفید در واشنگتن دی سی و موزه آرمیتاژ در سن پترزبورگ نام برد.
معماری یونانی (Greek Architecture)
سبک معماری یونانی یکی از سبکهایی است که تجلی شکوه و عظمت سازه خواهد بود. در این شیوه از ستونها و تیرها به مراتب استفاده خواهد شد.به طور کل سبک یونانی به سه شیوه معماری مجزا تقسیم خواهند شد که عبارتند از شیوه دوریک، ایونیک و کرنتیهر کدام از این شیوهها بر اساس تاریخ، منشا و دیگر عوامل تاثیرگذار از یکدیگر متمایز هستند و مقوله جداگانهای دارند. با توجه به ویژگیهای این سبک بسیاری از موزهها و معابد به روش معماری یونانی ساخته شدند. همچنین معماری یونانی یکی از کهن ترین سبکها به شمار میرود چرا که ۹۰۰ سال قبل از میلاد مسیح ابداع شده است. منطق، نظم، هارمونی و توازن از مهمترین فاکتورهای قابل توجه در سبک یونانی است.
معماری رومانسک (Romanesque Architecture)
یکی از سبکهای معماری که از سال ۹۰۰ میلادی رواج پیدا کرد سبک رومانسک بود که آثار مهمی در جهان بر این اساس طراحی شد.از اصلی ترین خصیصههای این سبک ستونهای ضخیم و قطور و سازه دایرهای شکل خواهد بود و معمولا در این سبک سازهها در عین سادگی دارای ابعاد بزرگ و البته سنگین خواهند بود. دلیل سنگین و بزرگ بودن سازه این بود که زمان ابداع این سبک در زمان جنگ میان کشورهای اروپایی بود. از این رو معماری رومانسک ساختمانهایی مقاوم را شامل میشدند که حداقل میزان بازشو را داشتند و در برابر هجوم استقامت مناسبی از خود نشان میدادند. از مشهورترین آثار معماری رومانسک میتوان به کلیسای جامع پیزا و برج پیزا در ایتالیا و کلیسا دورهام در انگلستان اشاره نمود. نام دیگر این سبک معماری، سبک رومیوار میباشد.
سبک معماری بیزانس (Byzantine Architecture)
سبک معماری بیزانس که به سبک روم شرقی هم معروف است از سال ۳۳۰ میلادی ابداع شده و به شهرت فراگیری رسید. این سبک که به تجمل گرایی توجه ویژهای دارد، آثار خیرهکنندهای را شامل میشود که مخاطب را درگیر جزئیات خود خواهد کرد. از مهمترین مشخصههای معماری بیزانس تعدد گنبدها و موزائیک کاریهای دقیق خواهد بود که بیشترین تمرکز بر جزئیات را شامل خواهد شد. با توجه به ویژگیهای منحصر به فرد این سبک از معماری، تفکیک آن با دیگر سبکها کار دشواری نخواهد بود. کاربرد این سبک در گذشته مختص به قصرهای مجلل سلطنتی، محل زندگی افراد متمول و برخی از مساجد و معابد بود. این شیوه در کشورهای ایتالیا، فرانسه، ترکیه و برخی از کشورهای اسلامی مانند فلسطین و سوریه استفاده شده است. همچنین از معروفترین آثار سبک معماری بیزانس میتوان به مسجد ایاصوفیه ترکیه و کلیسای سنت مارکو در ایتالیا نام برد.
سبک معماری گوتیک (Gothic Architecture)
آغاز پیدایش سبک معماری گوتیک از قرن ۱۱ میلادی شکل گرفت که با بازسازی یک کلیسای فرانسوی همراه شد. ساختمانهایی که بر اساس این شیوه بنا شدند نسبت به دیگر ساختمانها تفاوت های چشمگیری دارند و جزئیات به مراتب بیشتری را در طراحی شامل میشوند. معمولا این سبک از معماری، سازههایی با ارتفاع بلند، ستون های فرعی نازک و کشیده، منارههای مخروطی و مارپیچ و ستونهای قوسی شکل را شامل میشوند. این سبک از معماری به طور معمول برای مکانهای مذهبی و کلیساها مورد استفاده قرار میگرفت و در قرون وسطی در کشورهای اروپایی نظیر فرانسه، ایتالیا و آلمان اجرا میشد. از شناخته شده ترین آثار معماری گوتیک میتوان به کلیسای نوتردام پاریس، کلیسای کلن در آلمان و کلیسا وست مینستر اشاره نمود.
سبک معماری اسلامی (Islamic Architecture)
سبک معماری اسلامی که نسبت به دیگر سبکهای این لیست در کشور ما بیش از همه مورد استفاده قرار میگیرد از قرن هفتم در کشورهای مختلفی نظیر اسپانیا، قسمتی از قاره آفریقا و ایران پدیدار شد. گفتنی است پیدایش این شیوه در کشورهای مختلف با یکدیگر تفاوتهایی داشتند. در این استایل از معماری یک الگو مشخص تکرار خواهد شد و در نهایت نقش و نگار قابل توجهی را شکل خواهد داد. گنبدها، سقفهای برجسته، نگارشهای مذهبی، منبت کاری و حیاطهای وسیع و دلباز از مهم ترین شاخصههای سبک معماری اسلامی به شمار میروند. همچنین درونگرایی و توجه به محرمیت از دیگر اصول این روش به شمار خواهد رفت. گفتنی است در این سبک تصویر سازی انسان صورت نمیپذیرد. از معروفترین آثار سبک اسلامی میتوان به تاج محل هند، الحمرا در کشور اسپانیا و مسجد جامع اصفهان اشاره کرد.
سبک معماری رنسانس (Renaissance)
واژه رنسانس به معنای تولدی دوباره است. سبک معماری رنسانس هم با توجه به نامی که اتخاذ کرده است انقلابی در معماری ایجاد نمود و موجب افول سبکهای معماری قرون وسطایی مانند گوتیک شداین سبک الهام گرفته از رومیان باستان و سبک کلاسیک بود که در شهر فلورنس ایتالیا در قرن ۱۴ میلادی ابداع گشت. معماران مبدع این روش معتقد بودند که معماری میبایست عاری از هرگونه پیچیدگی باشد و با مقوله عدم تقارن مخالفت داشتند. از این رو معماری رنسانس بر پایه توازن، سادگی در عین زیبایی و فارغ از تجمل گرایی بنا شد.
از مشخصههای اصلی این سبک میتوان به ستونهایی الهام گرفته از سبک کلاسیک، سقفهای گنبدی ساده، ایوان و حیاطهای محصور نام برد. مهم ترین آثار سبک معماری رنسانس کلیسا سنت پیترز باسیلیسا، کلیسا فلورنس و موزه لوور پاریس هستند. گفتنی است این شیوه معماری از قرن ۱۵ میلادی گسترش یافت و تا قرن ۱۷ رواج داشت.
سبک معماری هنر نو (Art Nouveau)
پیدایش سبک معماری هنر نو یا آرت نوو به قرن ۱۹ میلادی باز میگردد. این سبک تا قرن ۲۰ رواج پیدا کرد اما مدت زمان این شیوه کوتاه بود. این روش بر اساس استفاده از فرمها و المانهای طبیعی پایه گذاری شده که به شیوه هنرمندانه با استفاده از مصالحی نظیر سنگ و شیشه اجرایی میشود. یکی از مهم ترین مشخصه های این سبک استفاده از عناصر طبیعی نظیر گل و گیاهان است که در قسمتهای مختلف ساختمان در معرض دید قرار خواهد گرفت. با توجه به ویژگیهای منحصر به فرد این سبک و طراحیهای شلوغی که دارد، مخاطب خاص خود را شامل شده و استفاده از آن کاملا سلیقهای خواهد بود. چند نمونه آثاری که به سبک معماری هنر نو طراحی شدند، موزه اورتا در شهر بروکسل، ساختمان لایروت پاریس و ساختمان استخوانها یا کاسا باتلو در کشور اسپانیا هستند.
سبک معماری بروتالیست (Brutalist)
بروتالیست یکی از دیگر از سبکهای معماری است که در دهه ۱۹۵۰ ابداع شد. این سبک از معماری برای بازسازی خسارات جنگ جهانی دوم مورد استفاده قرار گرفته بود و در کشور انگلیس و بیش از همه در شهر لندن رواج پیدا کرد. از این رو اقتصادی بودن اجرای آن از اهمیت بالایی برخوردار بود. به همین دلیل یکی از سادهترین سبکهای معماری است که عاری از هرگونه زینت آرایی است. بتن بکر از اصلی ترین خصیصه این شیوه معماری به شمار خواهد رفت که در نما به چشم میخورد. ایده این سبک از ساختمان بتنی طراحی شده توسط لوکوربوزیه شکل گرفته است با توجه به ویژگیهای معماری بروتالیست که از بتن خام استفاده میشود، معماری عریان هم گفته میشود. آثاری نظیر یونیت دی هبیتیشن در فرانسه، ساختمان میل انرز اسوسییشن و سیتی هال شهر بوستون به سبک بروتالیست بنا شدهاند.
سبک معماری صنعتی (Industrial Architecture)
سبک معماری صنعتی که در قرن ۱۹ میلادی ابداع شد در دو بخش طراحی داخلی و طراحی نمای ساختمان پیادهسازی میشود. این روش معماری جزئیات و المانهای خاصی به کار نخواهد رفت و از متریال آجر و سیمان استفاده میگردد. در بخش طراحی داخلی معمولا ارتفاعهای زیادی را شامل میشود و تمامی لوله کشیها و داکتها کاملا نمایان هستند. ترکیبی از دیوارهای آجری، لوله کشیهای آشکار و محیط های بزرگ حس صنعتی بودن را در بخش داخلی القا میکند که همین ویژگیهای مبتکرانه نظر مخاطبین را به خود جلب کرده و منجر شده تاکنون بسیاری از دکوراسیونهای داخلی به این سبک طراحی شوند. در رابطه با دیگر نکات معماری صنعتی میتوان به استفاده از رنگهای خنثی، بکارگیری اشکال هندسی و به حداقل رساندن تعداد دیوارهای کاذب اشاره کرد.سبک معماری بین الملل (International Architecture) سبک معماری بین الملل یکی از سبکهای نوظهور در عرصه معماری به شمار خواهد رفت که از دهه ۱۹۲۰ میلادی ابداع شد و در کشورهایی نظیر آلمان، فرانسه و آمریکا رواج پیدا کرد.
کاربرد این سبک به آسمانخراشهای بلندمرتبه که عاری از تزئینات هستند و معمولا از متریال شیشه و فولاد استفاده شدهاند، برمیگردد. با توجه به ویژگیهای این روش، به طور معمول برای طراحی پروژههای مسکونی با مقیاس کوچک استفاده نمیشود. سبک بینالملل برای پاسخ به نیاز مردم جهت تغییر سبکهای سنتی و پیشروی به سوی مدرنیته توسعه یافت که دیگر خبری از اضافات و تجمل گرایی سبکهای گذشته در آن نبود. از مهم ترین مشخصههای این استایل میتوان به ساختمانهای مستطیلی شکل و سطوح صاف و سبک در عین حال کیفیت بصری بالا اشاره کرد. از پیشروان معماران سبک بینالملل میتوان به ریچارد نوترا، لودویگ میس وندروهه و والتر گروپیوس نام برد. همچنین کارخانه فاگوس در آلفلد، خانه لاول در لوس آنجلس و ویلا ساوا در پاریس به سبک بین الملل طراحی شدهاند.سبک معماری متابولیسم (Metabolism Architecture)
سبک معماری متابولیسم توسط معماران ژاپنی در دهه ۱۹۶۰ میلادی ابداع شد. عمده ترین دلیل پدیدار شدن این سبک، رشد سریع و جبران خسارات وارده توسط جنگ بود که منجر به ساخت شهری ایدهآل برای رفع نیازهای جامعه گردید. کنزو تانگه از بنیانگذاران این شیوه معماری به شمار خواهد رفت. به طور کل واژه متابولیسم که یک اصطلاح بیولوژیکی است به معنای فرآیند محفوظ نگه داشتن سلولهای زنده خواهد بود و نظریه این سبک از معماری نیز به رشد، تولید مثل و بقای بشریت تاکید ویژهای داشت. از معروف ترین سازههای احداث شده بر اساس سبک معماری متابولیسم میتوان به برج مطبوعاتی شیزوکا، برج کپسول ناکاگین و تراس تپه توکیو اشاره کرد.
سبک معماری ارگانیک (Organic Architecture)
سبک معماری به استفاده از المانهای طبیعی تاکید ویژه ای دارد و به نحوی به نظر میرسد که انگار سازه از دل طبیعت برآمده است. از این رو فرمها، مصالح به کار رفته و ساختار از مواد طبیعی استفاده شده است. در این سبک معماری، هارمونی و هماهنگی بی نظیری میان سازه و محیط افراد را شاهد هستیم و حس دلپذیر فضای خارج از خانه به داخل نفوذ خواهد کرد. استفاده از المانهای طبیعی که در بالا به آن اشاره شد به شیوهای پیاده سازی خواهد شد که در قسمتهای مختلف نظیر نما و طراحی داخلی نمود پیدا خواهد کرد. در رابطه با مهم ترین نکات معماری ارگانیک باید گفت به هیچ وجه از مواد مضر برای طبیعت و محیط استفاده نمیشود، فرم به نحوی است که گردش جریان هوا وجود داشته باشد و از مصالح موجود در محل برای ساخت به کار گرفته میشود.
از برجسته ترین آثار معماری ارگانیک میتوان از خانه آبشار به طراحی فرانک لوید رایت و ویلای کویری در کالیفرنیا نام برد.
سبک معماری هایتک (Hightech Architecture)
هایتک به طور کل به معنای تکنولوژی پیشرفته است و سبک معماری هایتک هم از این اصل تبعیت میکند. این سبک از دهه ۱۹۶۰ میلادی شناخته شد و آثار مختلفی به واسطه معماران خلاق سراسر کشور بر این اساس سازههایی با مقیاس بزرگ را طراحی کردند. در معماری هایتک، المانها و تجهیزاتی که تا پیش از این در داخل ساختمان وجود داشت، به صورت نمایان در لایههای خارجی ساختمان نمود پیدا میکرد. بر این اساس لولهها و داربستها در نمای ساختمان قابل مشاهده بود و فضای داخلی به این ترتیب به خارج نفوذ پیدا میکرد. با توجه به سبک معماری هایتک، سازههایی که به این شیوه طراحی میشوند در محیط منحصر به فرد خواهند بود و بیش از دیگر سازهها به چشم خواهند آمد. مشهورترین آثار معماری هایتک، بانک هنگ کنگ، ساختمان سوئیس ری، برج هرست در نیویورک و استادیوم ومبلی در انگلستان خواهند بود.
همچنین گفتنی است برج ایفل از اولین آثار معماری ساخته شده بر اساس سبک هایتک است.
سبک معماری پست مدرن (Postmodernism Architecture)
در ادامه مقاله آشنایی با سبک های معماری جهان، به معرفی سبک معماری پست مدرن خواهیم پرداخت. این روش از سال ۱۹۶۰ تا کنون مورد استفاده قرار گرفته که مشخصه های ویژهای را شامل میشود. در سال ۱۹۲۹ انتقادات از معماری مدرن گسترش یافت و دلیل آن عدم انعطاف لازمه و محدودیت تنوع در این سبک بود. در پاسخ به نیازهای موجود و جهت بهبود رویکرد، معماری پست مدرن ابداع گشت. با توجه به دگرگونی و تحول صورت گرفته، معماری پست مدرن سازههایی با اشکال نامتوازن، رنگهای متنوع و المانهای غیر معمول را شامل میشد که با رگههایی از طنز و اغراق همراه بود. ساختمان خدمات عمومی پرتلند، موزه گوگنهایم و خانه وانا ونتوری از آثاری است که توسط سبک معماری پست مدرن ساخته شدهاند.
نتیجه گیری
در این مقاله سعی کردیم تا شما را با ۳۰ سبک معماری در جهان که بیشترین کارایی را داشتند و نقش مهمی در زندگی جوامع بشری ایفا کردند، آشنا سازیم. گفتنی است این سبکها و شیوههای طراحی مرتبط به تمامی بخشهای سازه بوده که بسته به نگرش، فرهنگ، تحولات و رویدادهای زمان خود پدیدار شدند و رفته رفته در جهان گسترش یافتند و صرفا منتهی به سبکهای طراحی داخلی نخواهند بود. امید است تا مقاله سبکهای معماری جهان که توسط پلتفرم طرح تو طرح جمعآوری و انتشار یافته، مفید واقع شده و مورد رضایت شما عزیزان قرار گرفته باشد. پلتفرم طرح تو طرح برگزار کننده مسابقات معماری در کشور است که نیاز کارفرمایان و سازندگان در امر طراحی را به مسابقه گذاشته و طراحان و دفاتر معماری که در سایت عضو هستند میتوانند طرح خود را ارسال نمایند و در صورت برنده شدن جوایز در نظر گرفته شده را دریافت کنند.